Dzisiaj kultura masowa pokazuje go jako starszego mężczyznę z białą brodą, z prezentami na saniach ciągniętych przez zaprzęg reniferów. Kim był naprawdę? Urodził się w Patras w Grecji. Po śmierci rodziców chętnie dzielił się swoim majątkiem z potrzebującymi. Został biskupem miasta Mira (obecnie Demre w południowej Turcji), wówczas troszczył się o potrzeby materialne swoich wiernych. W czasie prześladowania, które wybuchło za cesarzy Dioklecjana i Maksymiana na początku IV wieku, Mikołaj został uwięziony. Uwolniono go na mocy edyktu mediolańskiego w 313 r. Święty biskup uczestniczył w pierwszym soborze powszechnym w Nicei w 325 r. Razem z ojcami soborowymi pochylał się nad treścią Wyznania Wiary, pierwszym Credo Kościoła. Naśladowcą św. Mikołaja był ks. Piotr Skarga, który w 1584 r. w Krakowie założył Bractwo Miłosierdzia Bogarodzice i Bank Pobożny. Te charytatywne instytucje organizowały fundusze przeznaczone na jałmużny oraz posagi dla ubogich panien (tzw. skrzynka św. Mikołaja). Ciało św. Mikołaja zostało pochowane ze czcią w Mirze, natomiast od 1087 r. znajduje się we włoskim mieście Bari. Postać świętego w polskiej literaturze przybliżyła Zofia Kossak-Szczucka w książce Szaleńcy Boży. Od ponad 1,7 tys. lat z kości św. Mikołaja wydobywa się olej – tzw. myron.