Na zjazd przyjechali kapłani, którzy reprezentowali prawie trzydzieści diecezji w Polsce. Wśród nich byli teolodzy, którzy mają już naukowy dorobek w zakresie ekologicznej myśli katolickiej, duszpasterze leśników, środowisk rolniczych, pracownicy kurii biskupich, duchowni odpowiedzialni za budownictwo i nowe inwestycje, znalazł się nawet pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego, który pisze doktorat z biologii.

Kapłani wyznaczeni przez swoich biskupów do grona duszpasterzy Zespołu „Laudato si” przy Radzie ds. Społecznych Konferencji Episkopatu Polski mają więc bardzo różne zainteresowania i doświadczenia duszpasterskie. – Cieszy mnie fakt, że na naszej pierwszej konferencji jest tak wysoka frekwencja. Wspólnym mianownikiem dla obecnych na zjeździe księży jest fakt, że są zainteresowani tematyką ekologiczną i chcą pracować. Stopniowo będą wpływać na innych księży, np. na spotkaniach duchowieństwa w swoich diecezjach, ale także będą animować formację ekologiczną wśród wiernych świeckich – mówi Niedzieli bp Tadeusz Lityński, przewodniczący Zespołu „Laudato si” przy KEP.

Katolickie mity

Wielką wartością ogólnopolskiego spotkania były rozmowy w bardzo szerokim gronie kapłanów i ekspertów. – W debacie ekologicznej trwa także walka o duszę człowieka, bo jest bardzo wiele podmiotów i organizacji, które nie zawsze są życzliwe chrześcijaństwu. Dlatego Kościół musi się organizować, nie może dać się wypchnąć z przestrzeni ekologii, która jest coraz ważniejsza we współczesnym świecie – powiedział na spotkaniu Sławomir Mazurek, członek Zespołu „Laudato si” oraz wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Temat ekologii nie jest łatwy, bo w Kościele funkcjonuje wiele mitów. Gdy się rozmawia w katolickim gronie o ekologii, to często jest się kojarzonym z ideologią. – Wielokrotnie słyszałem od księży, że jestem specjalistą od lewactwa – zaznaczył na spotkaniu ks. dr Krzysztof Wilczkiewicz z Rzeszowa. – „Lewakiem” zostałem trochę przypadkiem, bo gdy zaczynałem pisać doktorat, to ukazała się encyklika Laudato si’, były sympozja i konferencje na ten temat. Pojawił się nowy materiał i w porozumieniu z moim promotorem postanowiłem, że podejmę się tego wyzwania, bo temat był świeży, a więc też bardzo ciekawy – dodał ksiądz doktor.

Kapłani odpowiedzialni za duszpasterstwo „Laudato si” będą w przyszłości przygotowywać materiały na cykliczne spotkania formacyjne księży i katechetów w swoich diecezjach, ale także będą wiedzieli, gdzie znaleźć doradców w sprawach ekologicznych rozwiązań przy remontach obiektów katolickich i nowych inwestycji w diecezjach. – Na tym spotkaniu szukam inspiracji, co mógłbym przenieść na grunt swojej diecezji rzeszowskiej, ale wydaje mi się, że najpierw będę musiał znaleźć środowisko ludzi, dla których ten duszpasterski temat jest ważny. Nie może być tylko ksiądz, musi być grupa, która razem ze mną będzie działać w duszpasterstwie – mówi ks. dr Wilczkiewicz.

Wiara i nauka

W lewicowych ideologiach, które wykorzystują ekologię do swoich celów, często jest zawarte przesłanie, że człowiek jest głównym wrogiem, zagrożeniem dla środowiska i najlepiej byłoby się go pozbyć. Katolicka ekologia pod tym względem jest zupełnie inna. – Każdy chrześcijanin powinien mieć integralne spojrzenie na przyrodę, czyli widzieć człowieka, który ma swoje miejsce w świecie stworzenia i ma prawo do kształtowania przyrody, by ją chronić i otaczać troską cały ten wspólny dom, w którym wszyscy żyjemy – podkreśla ks. Marcin Uhlik z archidiecezji warszawskiej.

Jest on pasjonatem biologii i bardzo sprawnie łączy osiągnięcia nauk przyrodniczych z teologią, której podstawą jest Objawienie. – Gdy jestem w środowisku uniwersyteckim, staram się tworzyć mosty, pokazując, że wiara wcale nie stoi w opozycji wobec nauki ani nauka wobec wiary. Tak naprawdę to są dwa różne spojrzenia, które się uzupełniają i mogą ze sobą harmonijnie współistnieć. Chciałbym więc stworzyć platformę porozumienia z naukowcami, ale też pracować formacyjnie z młodzieżą, dla której tematy ekologiczne są bardzo ważne. Widzę także potrzebę formacji katechetów pod tym względem – mówi ks. Uhlik.

Temat ekologii został zideologizowany przez lewicę i dlatego bywa źle kojarzony. – Tymczasem nauczanie Kościoła ws. ochrony środowiska ma grubo ponad 50 lat, bo już Paweł VI mówił na ten temat, Jan Paweł II rozprawiał o grzechu ekologicznym, a Franciszek wskazuje na potrzebę nawrócenia ekologicznego ze względu na globalne problemy. Świadomość społeczna na temat ekologii jest coraz większa, zwłaszcza wśród młodych ludzi, i jeżeli chcemy złapać z nimi wspólny język, to kwestie ochrony środowiska są doskonałym tematem, który może nas łączyć ponad podziałami – podkreśla prof. Barbara Strzałkowska, teolog i członek Zespołu „Laudato si”.

Ośrodek „Laudato si”

Pierwszy zjazd diecezjalnych duszpasterzy „Laudato si” odbył się w nowo otwartym Nadbużańskim Ośrodku Edukacji Ekologicznej w Broku. Ośrodek zainspirowany encykliką Laudato si’ ma rozbudowaną infrastrukturę edukacyjno-integracyjną, która jest dedykowana praktycznej edukacji ekologicznej. – Ten ośrodek to świetny pomysł. Sam chcę zarezerwować tu miejsce na przyjazd dzieci i młodzieży, by wypocząć, pomodlić się i nauczyć je, jak lepiej się troszczyć o ochronę przyrody – podkreśla ks. Uhlik.

Ośrodek z przestrzenią edukacyjno-wypoczynkową proponuje nowoczesną ofertę edukacyjną dla grup szkolnych i indywidualnych, ukierunkowaną na ekologię i aktywizowanie dzieci, młodzieży oraz dorosłych zgodnie z wytycznymi encykliki Laudato si’ i zrównoważonego rozwoju pod opieką wykwalifikowanego personelu i edukatorów. Na ponad 3 ha dysponuje m.in.: 170 miejscami noclegowymi, salą multimedialną na ponad 100 osób oraz ścieżkami o łącznej długości 800 m.

W ośrodku są strefy: duchowa, naukowa i misyjno-integracyjna. Na jego ternie znajdują się kaplica Laudato si, ogród biblijny, ścieżka sensoryczna, gdzie łączą się różne obiekty przyrodnicze i zapachy roślin. – W świetlicy naukowej mamy tablice dydaktyczne, makiety i modele edukacyjne, a także mikroskopy i urządzenia do pomiaru czystości wody. Mamy lunety do obserwacji nieba, dzięki czemu mogą się u nas odbywać zajęcia z astronomii – mówi ks. dr Andrzej Lubowicki, twórca ośrodka i asystent generalny Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży, która prowadzi ośrodek.

Nadbużański Ośrodek Edukacji Ekologicznej to świetne miejsce na wypoczynek i rekolekcje w pięknym otoczeniu przyrody, gdzie zastosowano wiele nowoczesnych rozwiązań technologicznych, przyjaznych dla środowiska. Stare budynki przeszły głęboki proces termomodernizacji, a na dachach zainstalowano panele fotowoltaiczne. – Remont i nowe inwestycje były możliwe dzięki wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wygraliśmy konkurs, zrealizowaliśmy projekt i teraz możemy wspierać NFOŚiGW w jego misji formowania postaw prośrodowiskowych i edukacji ekologicznej – podkreśla ks. Lubowicki.

Ze względu na człowieka

– To bardzo ważne spotkanie, bo nasze środowisko dopiero startuje, szuka inspiracji, pomysłów, a także oczekuje celów na przyszłość. To była wymiana propozycji różnych proekologicznych działań oraz dyskusja nad tym, jak szerzyć nauczanie Franciszka – mówi ks. Szymon Klimczak z archidiecezji częstochowskiej. Kapłan chce pracować w takim środowisku, bo bardzo ceni sobie katolickie nauczanie społeczne, którego encyklika Laudato si’ jest przecież częścią. – Ta encyklika często jest redukowana tylko do wymiaru przyrodniczego, a przecież mówi również o ubóstwie, nierównościach społecznych i nadmiernej konsumpcji. Odnosi się do ekologii integralnej i ekologii człowieka. Mamy dbać o środowisko naturalne, bo jest ono cennym darem Pana Boga, ale także z troski o siebie samych i drugiego człowieka. Zniszczone i zanieczyszczone środowisko naturalne to przecież o wiele gorsze życie dla nas wszystkich – podkreśla ks. Klimczak.