Reklama

Wiara

W drodze do Hebronu

W naszych wędrówkach po Ziemi Świętej udamy się teraz na południe od Jerozolimy i Betlejem.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Pierwszym punktem wyprawy będzie Hebron. Odległość, którą trzeba będzie pokonać, nie jest duża. W linii prostej od Jerozolimy do Hebronu jest bowiem 30 km. Z uwagi na położenie współczesnych dróg należy do tej miary dodać 10 km. Jeśli nie będzie żadnych przeszkód i komplikacji, cały przejazd zajmie nam ok. godziny. Planując trasę przejazdu, mamy do wyboru współczesną drogę nr 60, łączącą Jerozolimę z Hebronem, lub dawną trasę, położoną bardziej na wschód, biegnącą nieopodal Herodionu i Bet-Sahur, prowadzącą dalej w kierunku Hebronu. Jeśli chodzi o czas przejazdu i to, co może się wydarzyć po drodze, trzeba brać pod uwagę, że ta trasa przechodzi przez terytoria sporne między Hebrajczykami a Palestyńczykami. Dlatego w razie jakichś zamieszek przejazd może być utrudniony, a czasem niemożliwy.

Podróż do przeszłości

Reklama

Niezależnie od wyboru trasy droga jest malownicza. Prowadzi pośród judzkich wzniesień. Widać na nich drzewka oliwne, a z czasem uprawy winorośli. Gdzieniegdzie ukazują się wzniesione przez ogrodników niewielkie wieże, służące do pilnowania sadów. Jeśli znajdziemy się na tym terenie na przełomie września i października, będziemy mogli spróbować dojrzałych, wspaniałych w smaku winogron. Ich sprzedawcy stoją zazwyczaj przy drodze, więc zakup w żaden sposób nie opóźni naszej podróży. Jak prawie wszędzie zobaczymy tu pasterzy wędrujących ze stadami owiec. Ten rejon, zamieszkały w dużej części przez ludność palestyńską, jest znacznie uboższy. Tym samym w niektórych miejscach nie uległ tak szybkim przemianom, choć i tu wkracza świat współczesny. Dlatego niekiedy naszym oczom mogą się ukazać obrazy zbliżone do dawnego stylu życia. Zupełnie inaczej jest w przypadku nowo powstałych osiedli żydowskich. Te odróżniają się w krajobrazie współczesną architekturą i stanowią odrębne, pilnie strzeżone enklawy – niczym małe fortece.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Krajobraz i droga pozwalają nam przenieść się w biblijną przeszłość. Hebron w Piśmie Świętym wiąże się z osobą Abrahama. Księga Rodzaju sugeruje, że w swej pierwszej wędrówce, po wyjściu z Ur Chaldejskiego, dotarł on w okolice Hebronu i tu Bóg objawił mu, że doszedł do celu wyprawy: ziemi stanowiącej dar Boga zarówno dla niego, jak i dla jego potomstwa. Tu patriarcha zbudował ołtarz ku czci Boga. Owo miasto Księga łączy z objawieniem się Boga pod dębami Mamre, gdzie gościnny Abraham otrzymał obietnicę, że jego żona Sara urodzi syna. Tu również targował się z Bogiem o los Sodomy i Gomory, pytając o możliwość ocalenia tych miast ze względu na mieszkających tam sprawiedliwych. Niestety, nie znalazło się w nich nawet dziesięciu takich ludzi.

W Hebronie zmarła żona Abrahama. Patriarcha, by ją pochować, nabył od potomków Cheta pieczarę i w niej złożył ciało zmarłej małżonki. Ten kawałek ziemi – choć kupiony w bolesnych okolicznościach – stał się pierwszym, stanowiącym jego własność fragmentem ziemi obiecanej. Przypominały o tym drzewa zasadzone przez Abrahama. W tej samej pieczarze, obok Sary, pochowali Abrahama jego dwaj synowie – Izaak i Izmael. Tu również złożono ciała zmarłych patriarchów Izaaka i Jakuba oraz ich małżonek – Rebeki i Lei.

Dzieje Hebronu

Reklama

Ale biblijny Hebron to nie tylko Abraham. Tu mieszkali Anakici, których spotkali zwiadowcy hebrajscy, wysłani przez Mojżesza, gdy wyzwoleni z Egiptu Hebrajczycy dotarli do granic ziemi obiecanej. Zwiadowcy, powracając ze swej wyprawy, wśród owoców przyniesionych z ziemi obiecanej nieśli gałąź z owocami dorodnych winogron. Niestety, przynieśli też przerażające wieści o olbrzymach zamieszkujących zbadany kraj. Ta informacja świadczy o dobrym ufortyfikowaniu wspomnianego regionu, który stawił skuteczny opór Hebrajczykom. Księga Liczb, wspominając w tym kontekście nazwę miejscowości Hebron, zaznacza, że został on zbudowany 7 lat wcześniej niż Soan w Egipcie. Owa nazwa oznacza Asuan, miasto powstałe w połowie trzeciego tysiąclecia przed Chr. Taką datację trzeba jednak traktować ostrożnie, odzwierciedla ona bowiem wiedzę starożytnego autora tekstu biblijnej księgi.

Po podboju ziemi obiecanej przez Hebrajczyków Hebron przez pewien czas pozostał w rękach Anakitów, następnie został zdobyty przez Jozuego. Po jego utracie miasto ponownie zdobył Kaleb. Hebron stał się jego dziedzictwem, a ostatecznie przypadł w udziale Kehatytom, potomkom Kehata. Oni stanowili jeden z trzech rodów należących do pokolenia Lewiego. Miasto to wyznaczono również jako jedno z sześciu miast ucieczki. Tu mogli chronić się ludzie, którzy zabili kogoś nieumyślnie. Mogli je swobodnie opuścić po śmierci arcykapłana.

Podział miasta

Hebron położony jest w centrum krainy judzkiej. Nic więc dziwnego, że w tym mieście Dawid został namaszczony i obwołany królem przez Hebrajczyków zamieszkujących ten region, zanim stał się królem nad całym Izraelem. Tym samym to miasto przez 7,5 roku pełniło funkcję stolicy, zanim została ona przeniesiona do Jerozolimy. Hebron stał się również świadkiem dramatycznego wydarzenia: buntu Absaloma, syna Dawida, przeciw własnemu ojcu. W tym mieście ów młodzieniec wezwał swych zwolenników do obalenia Dawida, zamierzając przejąć jego tron.

Reklama

Po podziale królestwa Roboam umocnił Hebron, czyniąc z niego jedną z twierdz strzegących południowej granicy kraju. Świadectwem tego czasu są pozostałości glinianych dzbanów, które zostały odnalezione przez archeologów. Pochodzą one z VIII wieku przed Chr. i są opatrzone pieczęcią z nazwą Hebron, co sugeruje, że wykonano je w królewskim warsztacie garncarskim.

Po niewoli babilońskiej Hebron przejęli Edomici. W 164 r. przed Chr. na krótki czas odbili to miasto Machabeusze. W czasach rzymskich Herod Wielki zlecił zbudowanie w Hebronie mauzoleum nad grotą uznawaną za miejsce pochówku patriarchów i ich żon. O Hebronie nie wspomina Nowy Testament, ale w czasach bizantyjskich to mauzoleum stało się kościołem chrześcijańskim, a po podboju arabski w VII wieku zostało przekształcone w meczet. W czasach wypraw krzyżowych Hebron znalazł się znów, choć na krótko, w rękach chrześcijańskich, by potem stać się częścią Imperium Ottomańskiego.

Po I wojnie światowej Hebron trafił pod zarząd brytyjski. Wtedy, w 1929 r., nastąpiło dramatyczne wydarzenie. W mieście doszło do pogromu ludności żydowskiej – zginęło 67 osób. Ewakuowano dużą grupę Żydów do Jerozolimy. W 1948 r. w wyniku wojny arabsko-żydowskiej Hebron znalazł się pod władzą Jordanii. Sytuacja zmieniła się po wojnie sześciodniowej w 1967 r., kiedy to miasta oraz otaczające je terytoria zostały przejęte przez Izrael. Wtedy do Hebronu i okolic powrócili żydowscy osadnicy. Niestety, rok 1994 przyniósł kolejny dramat. Tym razem to żydowski osadnik wtargnął do meczetu – mauzoleum Abrahama w Hebronie i zabił 29 osób, a wiele innych ranił. Próbą zapobiegnięcia dalszym konfliktom stał się podział miasta na dwie strefy: palestyńską (zwaną H1), obejmującą 18 km2, i izraelską (zwaną H2), o powierzchni 4,5 km2.

2026-03-10 09:18

Oceń: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Biblia po polsku

Niedziela gnieźnieńska 45/2001

[ TEMATY ]

Biblia

Karol Porwich/Niedziela

Pismo Święte od początku zajmowało wyjątkowe miejsce w liturgii. Tak było również w momencie przekroczenia granic Cesarstwa Rzymskiego przez chrześcijaństwo. Wówczas czytanie Biblii w językach oryginalnych i obowiązującym w Kościele łacińskim było niezrozumiałe dla nowych ludów. Dlatego dokonywano jej przekładu.

Rozpoczęto od przekładu Ewangelii, gdyż jej teksty były najbardziej potrzebne w liturgii i katechezie. W XV w. istniały dwa przekłady Nowego Testamentu na język polski. Do dziś zachowały się tylko urywki tych tekstów, pochodzące z kazań łacińskich lub łacińsko-polskich. Najobszerniejszy tekst nowotestamentowy to harmonia ewangeliczna, zwana zamojską. Pozostało z niej już tylko siedem kartek, na których znajdują się dwa pierwsze rozdziały Ewangelii według św. Mateusza i dwa pierwsze rozdziały Ewangelii według św. Łukasza, a także urywki Ewangelii według św. Jana. Do najstarszych przekładów Starego Testamentu należą natomiast Psałterze. "Psałterz Floriański" powstał w pierwszej połowie XIV w., a jego nazwa pochodzi od Opactwa Kanoników Regularnych pw. św. Floriana w Austrii. W tamtejszej bibliotece odkrył go znany biblista - ks. Józef Chmiel. Psałterz powrócił do kraju w 1959 r., gdyż wcześniej, na początku II wojny światowej, w 1939 r., wywieziono go za granicę. Ten pergaminowy rękopis liczy 297 kart i przetłumaczony został na trzy języki. Każdy wers psalmów podano po łacinie, po polsku i po niemiecku. "Psałterz Floriański" ma ogromną wartość dla dziejów języka polskiego. Uczeni jednak do dziś nie wiedzą, kto dokonał przekładu, ani dla kogo tłumaczenie przeznaczono. Kolejnym XV-wiecznym przekładem Księgi Psalmów na język polski jest "Psałterz Puławski", mający formę ozdobnie wykonanego modlitewnika. Psalmy rozłożone są w nim na poszczególne dni tygodnia. Jego pismo jest duże, a pod kolumnami czerwonym kolorem napisane są objaśnienia, co stanowi nowość w stosunku do Psałterza Floriańskiego. Niestety, i w tym przypadku uczeni nie są w stanie ustalić, przez kogo i dla kogo został napisany. Nieznana jest także data powstania Psałterza Puławskiego. Natomiast XV-wiecznym przekładem na język polski całego Pisma Świętego jest "Biblia Królowej Zofii", zwana także "Biblią Szaroszpatacką". Jej pierwsza nazwa pochodzi od imienia królowej Zofii, na żądanie której została sporządzona. Druga nazwa wiąże się z miejscowością Szarosz Patak na Węgrzech, gdzie tekst znajdował się przez wiele lat. Przekład obejmował dwa tomy. Pierwszy ukończono w 1453 r., a drugi przed rokiem 1461. Tłumaczenia dokonał ks. Andrzej z Jaszowic, ale przed nim pracowało jeszcze kilku innych tłumaczy. Wnikliwa analiza pisma wskazuje aż pięć rąk piszących. Do dzisiaj z dwóch tomów Biblii Królowej Zofii pozostał już tylko jeden, pierwszy, mocno uszkodzony. Zachowało się 185 kart, na których znajduje się Pięcioksiąg Mojżesza, Księga Jozuego, Sędziów, Rut, Księgi Królewskie, Księgi Ezdrasza, Judyty, Tobiasza i Estery. Pozostałe księgi Starego Testamentu znajdowały się w drugim tomie. Być może w nim także znajdował się Nowy Testament. Niektórzy krytycy zarzucają przekładowi brak samodzielności, wskazując na zależność od czeskich tłumaczy. Jednak dla językoznawców jest cennym materiałem do dziejów języka polskiego.
CZYTAJ DALEJ

Norwegia: katolicka kaplica w miejscu męczeństwa św. Olafa

2026-05-21 15:15

[ TEMATY ]

Norwegia

Vatican Media

W Norwegii ponownie oddano do użytku wiernych katolicką kaplicę na wzgórzu Stiklestad. Znajduje się ona na miejscu męczeńskiej śmierci św. Olafa. Świątynię ufundowała w 1930 r. norweska pisarka, konwertytka i noblistka Sigrid Undset. Ta kaplica to duchowe serce Norwegii – podkreślił bp Erik Varden.

Ponowne otwarcie kaplicy i konsekracja nowego ołtarza odbyły się 20 maja, w 144. rocznicę urodzin Sigrin Undset. Uroczystościom przewodniczył bp Erik Varden, ordynariusz diecezji Trondheim. W homilii podkreślił, że Stiklestad to duchowe serce Norwegii - relacjonuje Vatican News.
CZYTAJ DALEJ

Premiera filmu „Posłani”. To niezwykła historia chłopaka, który przemierza Polskę z 15-kilogramowym krzyżem

2026-05-21 21:18

[ TEMATY ]

film

Posłani

Mat.prasowy

Po sukcesie produkcji „Triumf Serca”, „Najświętsze Serce” oraz „Maryja. Matka Papieża” do kin trafia nowy dokument Dariusza Walusiaka — „Posłani”. Premiera filmu odbędzie się 22 maja 2026 roku w niemal 90 kinach w całej Polsce. „Posłani” to opowieść o Bogu działającym tu i teraz — w życiu zwykłych ludzi, w ich kryzysach, decyzjach i duchowych przełomach. Produkcja ukazuje modlitwę jako realną siłę oraz wspólnotę, która pomaga człowiekowi odnaleźć sens i nadzieję.

Osią filmu jest niezwykła droga Michała Ulewińskiego, który przemierza Polskę z 15-kilogramowym krzyżem. Trasa od Zalewu Wiślanego po Giewont, a następnie przez Gniezno aż do Sokółki, układa się w symboliczny znak krzyża na mapie Polski. To opowieść o wierze, duchowej walce i przemianie serca.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję